تاریخچه و روشهای باستانشناسی
محبوبه نظری
·
2026/07/28
تقسیمبندی سهدورهای تامسن
- تامسن بر اساس جنس مواد (سنگ، مفرغ، آهن) تقسیمبندی سهدورهای را بنیانگذاری کرد.
- مفرغ ترکیبی از مس و قلع است.
- نس جیکوب اِسموسن وُرسِن، دستیار تامسن، وجود تقسیمبندی سهدورهای را رد کرد.
شکلگیری مفاهیم باستانشناسی
- اواسط قرن ۱۹ مفاهیم بنیادی باستانشناسی شکل گرفت.
- جان لوباک اصطلاحات «پیشتاریخ»، «باستانشناسی»، «پایینسنگی» و «نوسنگی» را مطرح کرد.
- نظریههای مارکس، انگلس، داروین و اسپنسر بر شکلگیری دیدگاهها تأثیر گذاشتند.
مکتبهای انسانشناسی و باستانشناسی
- فرانس باس انسانشناس آلمانی، انسانشناسی را شامل باستانشناسی و انسانشناسی فرهنگی دانست.
- گروه انسانشناسی دانشگاه کلمبیا (۱۸۹۶) تعامل فرهنگی، جسمانی، زبانی و باستانی را بررسی میکرد.
- مکتب تاریخی فرهنگی بر گردآوری دادهها، توصیف رفتار فرهنگی و توضیح پرسشها تأکید داشت.
رویکرد کارکردگرایانه
- امیل دور و رادکلیف براون فرهنگ را ساختاری با کارکردهای مشخص میدانستند.
- رابرت بدوود به آغاز کشاورزی و روستانشینی علاقهمند بود.
نسلهای باستانشناسی نو
- نسل اول: تدورگرای وایت بر اساس نظریه تدور داروین.
- نسل دوم: نو تدورگرایان روندگرا مانند ادموند سرویس و ماروین هریس.
- ماتریالیسم فرهنگی بر اساس بقایای مادی پایهگذاری شد.
گردآوری یافتهها در باستانشناسی
- بررسی منطقهای و تحلیل الگوی استقراری.
- کاوش و کارهای موزهای و کتابخانهای.
- بررسی منطقهای شامل انتخاب منطقه جغرافیایی و دورگاه نگاشی موضوع است.
ابزار و تجهیزات بررسی منطقهای
- نقشه، پرچم قرمز، دستگاه GPS، تخته و مداد، سهپایه، دوربین، پهباد.
کاوش در باستانشناسی
- کاوش لایهنگارانه مانند برش کیک است و لایهها را مشخص میکند.
- انواع کاوش: گمانهزنی، تعیین حریم، پیش رو، محدود، گسترده افقی، ارگانیک، مربعی.
- تپههای باستانی معمولاً رنگ نخودی دارند و درخت بزرگ روی آنها رشد نمیکند.
مواد و سنگها در باستانشناسی
- انواع سنگها: رسوبی، آذرین، دگرگونی.
- سختی سنگها بر اساس جدول موس از ۱ (نرم) تا ۱۰ (سخت) طبقهبندی میشود.
- سنگهای مناسب ابزارسازی: یشم، کوارتز، چخماق، آبسیدین.
سفال و کاربردهای آن
- سفال (pottery) از دوره نوسنگی رایج شد.
- سفال برای پخت، سرو و ذخیره مواد غذایی استفاده میشد.
- نظریههای مختلف درباره ابداع سفال: ذخیرهسازی، حمل و نقل، تولید نوشیدنیها.
- قدیمیترین سفال مربوط به فرهنگ جومون در ژاپن است.
مراحل روند پژوهش در باستانشناسی
- تدوین پرسش پژوهشی
- عملیات (بودجه، مجوز، لجستیک)
- گردآوری یافتهها
- دادهپردازی
- تحلیل دادهها
- تفسیر
- انتشار
تفاوت یافته و داده
- یافتهها اشیاء و مواد به دست آمده در کاوش هستند.
- دادهها تبدیل یافتهها به اعداد و ارقام برای تحلیل است.
باستانشناسیانسانشناسی